Actie!
,

Orchideeën van de Sint-Pietersberg. Een historisch en actueel overzicht.

Oorspronkelijke prijs was: € 35,00.Huidige prijs is: € 10,00.

excl. verzendkosten
  • Uitgever: Stichting Natuurpublicaties Limburg, Roermond
  • Auteurs: Karel Kreutz, Nigel Harle, Martine Lejeune
  • Opdrachtgever: het Koninklijk Natuurhistorisch Genootschap in Limburg
  • ISBN nummer: 978-90-74508-27-8
  • 1e druk
  • Jaar eerste druk: 2017
- +
Veilige online betaling
  • Snelle verzending via PostNL
  • Lage verzendkosten
  • Ook ophalen (in Roermond) mogelijk!

De Sint-Pietersberg is een kamvormig kalkmassief van ongeveer 15 kilometer lengte aan weerszijden van de Nederlands-Belgische grens ten zuiden van Maastricht, ontstaan door erosie van de Maas (Meuse) en de Jeker (Geer). De oudste publicaties over de regionale flora, uit de eerste helft van de 19e eeuw, laten zien dat de Sint-Pietersberg toen met een buitengewoon rijke flora was bedeeld, met veel zuidelijke planten aan de noordgrens van hun areaal en meer dan dertig orchideeënsoorten. Meer gedetailleerde beschrijvingen van het begin van de 20e eeuw wijzen erop dat deze bijzondere rijkdom toen al op zijn retour was, met als hoofdoorzaak het uitgraven van planten door ‘recreatieve botanisten’ en bloemenverkopers. In het midden van de vorige eeuw was de ooit zo beroemde orchideeënflora van de Sint-Pietersberg nog verder achteruitgegaan, nu vooral als gevolg van het toenemende gebruik van kunstmest en de steeds intensievere mergelwinning ten behoeve van de cementindustrie.
In dit boek wordt een uitvoerig overzicht gegeven van de vroegere en actuele orchideeënflora van de Sint-Pietersberg. Het is inmiddels enkele decennia geleden dat een dergelijk overzicht is gegeven. Op basis van eerdere publicaties en onderzoek van de eerste auteur, aanvullend literatuur- en herbariumonderzoek, en talrijke excursies door de auteurs en door andere botanisten, wordt het grote verlies tijdens de afgelopen twee eeuwen opnieuw bevestigd. Diverse orchideeënsoorten worden al decennia niet meer in het gebied gesignaleerd, terwijl andere uiterst zeldzaam zijn geworden. De meeste terreinen waar er nog orchideeën groeien hebben een beschermde status en worden door middel van begrazing en/of maaien beheerd. Momenteel zijn er twee terreinen met een buitengewoon rijke orchideeënflora. Ze liggen beide aan de Belgische kant van de grens en hebben gemeen dat het groeisubstraat bestaat uit lemig, kalkrijk slib dat rond 1980 uit het aangrenzende Albertkanaal is gebaggerd. Eén van deze terreinen is een beschermd natuurreservaat en wordt op passende wijze beheerd, de andere niet. Er wordt gepleit om hierin zo spoedig mogelijk verandering te brengen, aangezien dit een van de rijkste orchideeënterreinen in de wijde omgeving is, met een brede scala soorten waaronder uitzonderlijk grote populaties Soldaatjes en Grote keverorchis, beide met tienduizenden exemplaren, alsmede enkele duizenden Bijenorchissen.
Na een korte omschrijving van de wijze waarop de diverse terreinen thans worden beheerd, wordt het toekomstige beheer van de mergelgroeve aan de Nederlandse kant van de grens besproken. De kalksteenwinning nadert hier zijn einde en de verantwoordelijkheid voor deze grote groeve wordt binnenkort aan een natuurbeschermingsorganisatie overgedragen. Er worden aanbevelingen gedaan over de wijze waarop het terrein omgevormd zou kunnen worden, teneinde minstens een deel van de soorten die hier in vroegere tijden groeiden een nieuwe kans te bieden.

Inhoudsopgave

Voorwoord

Deel I

Inleiding

Deel II

Orchideeën van de Sint-Pietersberg

Actueel voorkomende soorten

Hondskruid [Anacamptis pyramidalis (L.) L.C.M. Richard]

Hyacintorchis [Barlia robertiana (Loiseleur) Greuter]

Bleek bosvogeltje [Cephalanthera damasonium (Miller) Druce]

Groene nachtorchis [Coeloglossum viride (L.) Hartman]

Bosorchis [Dactylorhiza fuchsii (Druce) Soó]

Maasbergorchis [Dactylorhiza montis-mosae]

Gevlekte orchis [Dactylorhiza maculata (L.) Soó]

Brede orchis [Dactylorhiza majalis (Reichenbach fil.) Hunt en Summerhayes]

Paarsrode rietorchis [Dactylorhiza praetermissa subsp. integra (E.G. Camus ex De Fourcy) Soó]

Gevlektbladige rietorchis [Dactylorhiza praetermissa subsp. integra var. maculosa D. Tyteca en Gathoye]

Gevlekte rietorchis [Dactylorhiza praetermissa subsp. junialis (Vermeulen) Senghas]

Bruinrode wespenorchis [Epipactis atrorubens (Hoffmann) Besser]

Brede wespenorchis [Epipactis helleborine subsp. helleborine (L.) Crantz] Kortbladige wespenorchis [Epipactis helleborine var. orbicularis (K. Richter) Vermeulen]

Grote muggenorchis [Gymnadenia conopsea (L.) R. Brown] Bokkenorchis [Himantoglossum hircinum (L.) Sprengel]

Grote keverorchis [Listera ovata (L.) R. Brown]

Vogelnestje [Neottia nidus-avis (L.) Richard]

Bijenorchis [Ophrys apifera Hudson]

Vliegenorchis [Ophrys insectifera L.] Poppenorchis [Orchis anthropophora (L.) Allioni]

Soldaatje [Orchis militaris L.] Purperorchis [Orchis purpurea L.]

Aapjesorchis [Orchis simia Lamarck]

Welriekende nachtorchis [Platanthera bifolia (L.) L.C.M. Richard]

Breedbladige nachtorchis [Platanthera bifolia var. latissima (Tinant) Thielens] Bergnachtorchis [Platanthera chlorantha (Custer) Reichenbach fil.] Brüggers nachtorchis [Platanthera hybrida Brügger] (pro hybr.)

Herfstschroeforchis [Spiranthes spiralis (L.) Chevallier]

Uitgestorven soorten

Wantsenorchis [Anacamptis coriophora (L.) R.M. Bateman, Pridgeon en M.W. Chase]

Harlekijn [Anacamptis morio (L.) R.M. Bateman, Pridgeon en M.W. Chase]

Honingorchis [Herminium monorchis (L.) R. Brown]

Aangebrande orchis [Neotinea ustulata (L.) R.M. Bateman, Pridgeon en M.W. Chase]

Spinnenorchis [Ophrys sphegodes Miller]

Mannetjesorchis [Orchis mascula L.]

Witte muggenorchis [Pseudorchis albida (L.) A. en D. Löve]

Twijfelachtige of ten onrechte vermelde soorten

Wit bosvogeltje [Cephalanthera longifolia (L.) Fritsch]

Kleinbladige wespenorchis [Epipactis microphylla (Ehrhart) Swartz]

Paarse wespenorchis [Epipactis purpurata J.E. Smith]

Moeraswespenorchis [Epipactis palustris (L.) Crantz]

Veenmosorchis [Hammarbya paludosa (L.) Kuntze]

Deel III

De terreinen en hun bijzonderheden

De Nederlandse Sint-Pietersberg

Algemene inleiding

Het Jekerdal (Stichting het Limburgs Landschap)

De Cannerberg (Stichting het Limburgs Landschap)

Het Cannerbos (Stichting het Limburgs Landschap)

Het Popelmondedal en de Cannerhei (Natuurmonumenten)

De ENCI-groeve (Natuurmonumenten)

D’n Observant (Natuurmonumenten)

De Belgische Sint-Pietersberg

De hellingen op de Maasflank (Natagora)

De hellingen aan de Jekerkant Coteau du Tunnel (Natagora/privé)

Bois d’Enis (Natagora) Heyoule/Charles Tihon (Natagora)

Thier à la Tombe (Natagora) Brouhîre d’Emael (Natagora)

Les Hauts de Froidmont (Natagora) De Tiendeberg (Natuurpunt)

Plateau van Caestert (Natuurpunt) Thier de Caestert (Natagora)

Oseraie et friche de Lanaye (Division Nature et Forêts)

Friche du Canal Albert (Haven van Luik)

De groeve van Loën (CBR en Natagora)

Deel IV

De Friche du Canal Albert

Algemeen Gebiedsbeschrijving

De orchideeën

De verdere kruidlaag

Boomlaag en bosontwikkeling

Waarom is het middendeel zo orchideeënrijk?

Deel V

Adviezen voor terreinbeheer

De Nederlandse Sint-Pietersberg

De Belgische Sint-Pietersberg

Deel VI

Slotwoord

Deel VII

Literatuur

Biografie van de auteurs Sponsoren van deze uitgave

Dankwoord

Een lidmaatschap van het Natuurhistorisch Genootschap betekent een jaar lang op de hoogte blijven van de ontwikkelingen in de Limburgse natuur.

U ontvangt maandelijks het Natuurhistorisch Maandblad met daarin artikelen over de natuur in Limburg.
Daarnaast bent u welkom op de bijeenkomsten van kringen en studiegroepen, vaak meer dan 20 per maand.
Ook heeft u gratis toegang tot het Natuurhistorisch Museum in Maastricht.

Gepland vanaf 2027 (u wordt hierover nog geïnformeerd):
Op sommige producten in de NHGL webshop kunt u als lid extra korting krijgen.
Vul daarvoor bij het afrekenen de kortingscode in die u op de jaarlijkse lidmaatschapsfactuur staat vermeld en de korting wordt automatisch toegepast.

Shopping Cart